GDP danh nghĩa, GDP thực tế và chỉ số giảm phát: ba con số khác nhau
Cùng một nền kinh tế, cùng một năm, nhưng có ít nhất ba con số GDP được nhắc tới. Nhầm lẫn giữa chúng dẫn tới những so sánh sai, đặc biệt khi nhìn chuỗi số liệu nhiều năm.
Khác nhau ở chỗ dùng giá nào
GDP danh nghĩa tính theo giá của chính kỳ đó. Nếu sản lượng giữ nguyên mà mặt bằng giá tăng, GDP danh nghĩa vẫn tăng. Con số này phản ánh cả thay đổi sản lượng lẫn thay đổi giá, nên không dùng để so sánh sản lượng giữa hai năm.
🔗 Xem thêm: Ba cách tính GDP và vì sao cả ba cho cùng một kết quả
GDP thực tế tính theo giá của một năm gốc cố định. Vì mặt bằng giá được giữ nguyên, phần chênh lệch giữa hai kỳ chỉ còn đến từ sản lượng. Đây là con số dùng khi nói về tăng trưởng kinh tế.
Minh hoạ: công thức tính gdp
Chỉ số giảm phát GDP bằng GDP danh nghĩa chia GDP thực tế, nhân một trăm. Nó đo mức thay đổi giá của toàn bộ rổ hàng hoá và dịch vụ được tính vào GDP, khác với chỉ số giá tiêu dùng vốn chỉ theo dõi rổ hàng của hộ gia đình.
Năm gốc không cố định mãi. Sau một số kỳ, cơ quan thống kê chuyển sang năm gốc mới cho sát cơ cấu kinh tế hiện tại, và toàn bộ chuỗi số liệu cũ được tính lại theo gốc mới. Vì vậy hai bảng số liệu lấy từ hai thời điểm công bố khác nhau có thể không khớp, dù cùng nói về một năm.
Hệ quả khi đọc chuỗi số liệu
Một chuỗi GDP danh nghĩa đi lên đều đặn qua mười năm không chứng minh sản lượng tăng liên tục, vì phần giá đã nằm trong đó. Muốn nói về tăng trưởng, phải lấy chuỗi thực tế hoặc quy về cùng một năm gốc. Đây là lý do các báo cáo kinh tế luôn ghi rõ số liệu tính theo giá hiện hành hay theo giá so sánh, và ghi luôn năm gốc đang dùng.
🔗 Xem thêm: Công thức chi tiêu của GDP: đọc từng chữ cái trong C, I, G và xuất khẩu ròng
Minh hoạ: công thức tính gdp
Ngược lại, khi so quy mô nền kinh tế với quy mô nợ hay quy mô thu ngân sách của cùng kỳ, con số danh nghĩa mới là con số tương thích, vì cả hai vế đều tính theo giá hiện hành. Cách chọn giữa hai con số phụ thuộc vào câu hỏi đang đặt ra, và được trình bày kỹ hơn ở phần so sánh giữa hai cách quy giá.
Nguyên tắc chọn đúng mẫu số cũng xuất hiện khi đọc chỉ số doanh nghiệp, ví dụ lúc chia lợi nhuận cho số cổ phần đang lưu hành.
Kết luận
GDP danh nghĩa và GDP thực tế khác nhau ở chỗ dùng giá kỳ hiện tại hay giá năm gốc, còn chỉ số giảm phát là tỷ lệ giữa hai con số đó. Chọn sai loại GDP cho câu hỏi đang hỏi là nguồn gốc của phần lớn các so sánh lệch khi đọc số liệu kinh tế nhiều năm.
🔗 Xem thêm: Công thức tính giá trị thanh toán của một chứng quyền
Minh hoạ: công thức tính gdp
Nội dung mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư. Nhà đầu tư tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.
#vpbanks #gdp #lamphat #kinhtevimo #kienthuctaichinh